تمدید توافق ژنو یک پیام دیگر نیز داشت به این مفهوم که هر دو طرف اطمینان دارند که طرف مقابلشان اراده کافی برای به نیتجه رساندن مذاکرات را دارد. به همین دلیل نگرانی برخی افراد که از احتمال شکست مذاکرات هراس داشتند، منتفی است. با این رخدادها پیش‌بینی می‌شد که تنها ضرب الاجل توافق به زمان دیگری موکول شود. این اتفاق نیز جنبه مثبتی دارد به این جهت که هر دو طرف در این مدت خود را برای توافق نهایی و هم برای روزهای بعد از توافق آماده خواهند کرد. آمادگی برای عمل به بندهای توافق و تعامل ایران با این ۶ کشور همچنین اردوگاه پشت این شش کشور توسط طرفین بوجود خواهد آمد. این اتفاق برای بازار و اقتصاد ایران بسیار تأثیرگذار است.

به طور طبیعی فعالان اقتصادی از شرایط انتظار استقبال نمی‌کند. بسیاری از تصمیمات در برخی حوزه‌های اقتصاد موکول به توافق هسته ای شده است. بسیاری از اقدامات زمانی می‌تواند شروع شود که بندهای توافق عملی شود و روند برداشته شدن تحریم‌ها به راه بیفتد. در این شرایط عدم رضایت نسبی در فعالان اقتصادی به دلیل تعویق مذاکرات، ایجاد شده است اما نکته ای که اهمیت دارد این است که اطمینان خاطری نزد فعالان سیاسی و اقتصادی بوجود آمده است مبنی بر اینکه قرار نیست دیگر اوضاع به عقب بازگردد و شرایط گذشته حاکم شود. همین که فعالان اقتصادی بدانند تحریم‌های اقتصادی تشدید نخواهد شد و شرایط دشوار فشارهای اقتصادی بوجود نخواهد آمد مایه دلگرمی‌است.در این شرایط این امید وجود دارد که باتوجه به نزدیک شدن دیدگاه‌ها در این دور از مذاکرات، تا قبل از پایان سال جاری این توافق نهایی شود تا اقتصاد ایران هم بتواند سیاست‌های اصلاحی خود را سریعتر به اجرا در آورد. اگر در این دور توافق نهایی حاصل می‌شد، واکنش اقتصاد ایران به توافقات می‌توانست واکنش کمک کننده ای در سرعت دادن به حرکت به سمت رونق اقتصاد باشد. در شرایطی که دولت تلاش می‌کند رونق اقتصادی ایجاد کند، کاهش تحریم‌ها می‌توانست به بهبود شاخص‌ها در اقتصاد کلان کشور و افزایش جنب و جوش اقتصادی منجر شود. با تمدید مذاکرات در این روند تاخیر ایجاد می‌شود اما نباید فراموش کرد که به هر حال این شرایط انتظار، ثبات را در اقتصاد بوجود آورده است.

در یک اقتصاد رونق مولفه مهمی‌است اما ثبات هم در این شرایط اهمیت کمتری از رشد و رونق ندارد. وقتی شرایط نااطمینانی از آینده وجود نداشته باشد و گرانی در سطح بالا نباشد، کلیه تصمیم گیری‌ها در فضای منطقی صورت می‌گیرد و این ناشی از ثبات اقتصادی و اطمینان خاطری است که طی یک سال اخیر ایجاد شده است.در این مقطع که مذاکرات به سطح بالایی رسیده است فعالان اقتصادی بخش خصوصی و همینطور اتاق‌ها می‌توانند، امید بیشتری را به توافقات بدمند.

باید خوشبینی و انتظارات مثبت برای به فرجام رسیدن سریعتر توافقات افزایش یابد تا شرکای تجاری در خارج از کشور هم بیش از گذشته به سست بودن پایه تحریم‌ها در آینده مطمئن شوند. در شرایط فعلی اتاق‌های بازرگانی و فعالان بخش خصوصی نمی‌توانند اثر مستقیمی‌از جانب اقتصاد به مذاکرات وارد کنند. از آنجا که دیگر فضای بی اعتمادی، تردید و قهر از مذاکرات رخت بر بسته است دیگر کاتالیزورهایی نظیر اقتصاد و اتاق‌های بازرگانی اثر یک سال قبل را ندارند. در حال حاضر این اراده در دوطرف برای انجام توافق وجود دارد اما اختلاف نظر در این مقطع مانع این موضوع شده است. این اختلافات جنبه‌های فنی دارد که امیدواریم در مذاکرات بعدی حل و فصل شود.

دیپلماسی اقتصادی در مراحل قبلی مذاکرات اثر خود را گذاشته است. در این مرحله دیپلماسی سیاسی و فنی باید خود را نشان دهد تا اختلافات به حداقل برسد و راه برای امضای توافق جامع هسته ای باز شود.

پدرام سلطانی / نایب رئیس اتاق بازرگانی ایران

منبع: ماهنامه بازار سرمایه- شماره 60، اسفند 93